Dr. Dre, AI en ik

AI als nieuwe creatieve gereedschapskist

Terwijl veel kunstenaars en muzikanten zich fel verzetten tegen kunstmatige intelligentie, koos Dr. Dre onlangs opvallend duidelijk de andere kant. In een interview met The New York Times vertelde de rapper en producer dat hij AI inmiddels zelf gebruikt tijdens het maken van muziek.

Hij ziet het niet als een bedreiging, maar noemt AI “a new tool for creativity”: een nieuw gereedschap voor creativiteit.

Die omschrijving spreekt mij aan. Misschien vooral omdat ik AI zelf ook zo ben gaan gebruiken.

Niet als vervanging van mijn eigen creativiteit, maar als uitbreiding ervan.

Mijn werk is ooit begonnen bij fotografie. Later kwamen daar fotomontage, digitale schildertechnieken, 3D-rendering en allerlei andere digitale technieken bij. AI is voor mij geen breuk met die ontwikkeling. Het is de volgende gereedschapskist die erbij is gekomen.

En soms ontstaat juist uit de combinatie van al die verschillende technieken iets wat ik met geen van die technieken afzonderlijk had kunnen maken.

Van een idee van AI naar mijn eigen schilderij

Te koop op meerdere materialen in een zelfgekozen formaat
ArtFrame™ 90x50 voor 210,-

Een mooi voorbeeld daarvan is De Dans van Kandinsky (Joy of Dance).

Dat werk is extra actueel voor mij, want uitgerekend vandaag kreeg ik bericht dat het voor het eerst is verkocht. Daar ben ik behoorlijk blij mee. Niet alleen omdat iedere verkoop leuk is, maar omdat dit werk persoonlijk tot mijn drie favoriete werken behoort. Het stond al een tijdje te wachten op zijn eerste koper.

En juist dit kunstwerk laat goed zien wat ik bedoel wanneer ik zeg dat ik graag met AI werk.

Voor de achtergrond liet ik AI experimenteren met mijn idee voor een kleurrijke abstracte compositie, geïnspireerd door de beeldtaal van Wassily Kandinsky. Het resultaat was niet het uiteindelijke kunstwerk. Het werd mijn vertrekpunt.

Ik heb die achtergrond vervolgens digitaal overgeschilderd en verder ingeschilderd. Kleuren, vormen, details en texturen werden aangepast en opnieuw opgebouwd totdat het beeld de schilderachtige uitstraling kreeg die ik zocht.

De twaalf dansers in het werk komen uit een heel andere digitale techniek. Die heb ik zelf als 3D-renders gemaakt. Ook de texturen waarmee de figuren hun uiteindelijke uiterlijk kregen, heb ik zelf gemaakt.

Uiteindelijk komen in één beeld dus AI-generatie, digitaal schilderen, 3D-rendering, zelfgemaakte texturen en mijn eigen compositie samen.

Wat is dan de gebruikte techniek?

Voor mij is het antwoord eigenlijk: allemaal.

Een gereedschap bepaalt niet wat je ermee maakt

Dr. Dre maakt in zijn interview een vergelijking die ik interessant vind. Hij wijst erop dat er ooit ook weerstand was tegen drumcomputers en synthesizers. Inmiddels beschouwen we die simpelweg als instrumenten waarmee muzikanten muziek kunnen maken.

Ik herken die discussie vanuit de beeldende kunst.

Digitale fotografie zou fotografie verpesten. Photoshop maakte het te gemakkelijk. Digitale kunst was geen echte kunst. 3D-rendering was te technisch. En nu zou AI de creativiteit van de kunstenaar overnemen.

Toch bepaalt een gereedschap uiteindelijk niet wat ik wil maken.

Ik doe dat.

Ik bepaal welk idee ik wil uitwerken, welke beelden ik behoud en welke verdwijnen. Ik bepaal de compositie, kleuren, contrasten en sfeer. Soms schilder ik over een generatie heen, soms combineer ik haar met fotografie of 3D en soms brengt een onverwacht resultaat mij op een idee waar ik zelf nog helemaal niet aan had gedacht.

Juist dat laatste vind ik interessant.

Creativiteit hoeft voor mij niet te betekenen dat ik vooraf precies weet waar ik ga eindigen. Een toevallige penseelstreek kan een schilder op een ander idee brengen. Een fotograaf kan iets onverwachts in zijn zoeker ontdekken. En een AI-generatie kan mij een richting laten zien waaraan ik zelf nog niet had gedacht.

Daarna is het weer aan mij om te beslissen wat ik daarmee doe.

Niet alles aan AI hoef ik goed te vinden

Dat betekent overigens niet dat ik kritiek op AI onzin vind.

Er zijn terechte discussies over auteursrecht, trainingsmateriaal, imitatie van levende kunstenaars en de enorme hoeveelheid automatisch gegenereerde beelden die inmiddels online verschijnt. Ook ik vind niet iedere toepassing van AI wenselijk of interessant.

Maar ik zie daarin geen reden om het gereedschap zelf af te wijzen.

Ik wil ermee experimenteren.

Ik wil ontdekken wat er gebeurt wanneer ik fotografie, digitaal schilderen, 3D en generatieve technieken door elkaar ga gebruiken. Soms zal daar niets interessants uitkomen. Soms ontstaat er juist iets wat ik zonder die combinatie nooit had gemaakt.

De Dans van Kandinsky (Joy of Dance) is voor mij zo’n werk.

En misschien maakt de eerste verkoop ervan me daarom nog wel iets blijer dan normaal.

Niet omdat het bewijst dat AI-kunst verkoopt. Zo zou ik dit werk namelijk helemaal niet willen omschrijven.

Het bewijst voor mij vooral dat al die verschillende gereedschappen samen uiteindelijk iets kunnen opleveren dat als één kunstwerk overeind blijft.

En blijkbaar was er nu iemand die dat werk graag genoeg wilde hebben om het aan de muur te hangen.

Dat smaakt inderdaad naar meer.